Pomoc w pokryciu kosztów pogrzebu

Wysokość pomocy w pokryciu kosztów pogrzebu różni się w zależności od miejsca zgonu. Urząd pomocy społecznej pokrywa jednak zawsze tylko te koszty, które są bezpośrednio związane z pogrzebem i które są niezbędne do zorganizowania skromnego, ale godnego i zgodnego z lokalnymi zwyczajami pogrzebu. Zazwyczaj pokrywane są na przykład następujące koszty:

• Oględziny zwłok  
• Prosta trumna z wkładem
• Prosta dekoracja kwiatowa
• Przygotowanie zmarłego
• Wystawienie zwłok i prosta dekoracja podczas ceremonii pogrzebowej, gra na organach, przemówienie pogrzebowe lub nabożeństwo
• W przypadku kremacji: kremacja i prosta urna
• Przewóz na cmentarz
• Otwarcie i zamknięcie grobu
• Pierwsze obsadzenie grobu
• Opłaty publiczne

Ważne: W poszczególnych przypadkach mogą występować różnice zależne od lokalizacji. Na przykład to, czy koszty prostego nagrobka lub prostej płyty nagrobnej mogą zostać pokryte przez urząd pomocy społecznej, zależy od miejsca pochówku. W niektórych przypadkach za wystarczające uznaje się również drewniany krzyż z imieniem zmarłego. 

Koszty związane ze śmiercią, a nie z samym pochówkiem, zasadniczo nie są pokrywane przez urząd pomocy społecznej. Obejmują one koszty:

• podróż
• odzież żałobną
• ogłoszenie o śmierci
• zorganizowanie (kolejnej) uroczystości pogrzebowej
• przedłużenie prawa do użytkowania grobu

„Możliwość pokrycia” kosztów pogrzebu jest zawsze rozpatrywana indywidualnie dla każdego przypadku. Przede wszystkim brana jest pod uwagę sytuacja finansowa osoby zobowiązanej do pokrycia kosztów pogrzebu. Jeśli osoba zobowiązana do pokrycia kosztów pogrzebu znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, nie można od niej oczekiwać pokrycia tych kosztów już z tego samego powodu. Nie ma to jednak zastosowania, jeśli można skorzystać z istniejącego spadku. 

Oprócz sytuacji ekonomicznej należy jednak uwzględnić również stopień pokrewieństwa oraz osobiste relacje ze zmarłym. Im bliższa była ta relacja, tym większe jest prawdopodobieństwo, że koszty pogrzebu zostaną pokryte we własnym zakresie. 

Ważne: Sam brak osobistej bliskości osoby zobowiązanej do pokrycia kosztów pogrzebu ze zmarłym nie wystarcza do stwierdzenia, że pokrycie tych kosztów jest „nie do przyjęcia”. Jednak w wyjątkowych przypadkach pokrycie kosztów może zostać uznane za nie do przyjęcia. Ma to miejsce na przykład wtedy, gdy można udowodnić, że zmarły dopuścił się poważnych wykroczeń wobec krewnego zobowiązanego do pokrycia kosztów pogrzebu (na przykład poprzez przemoc fizyczną lub wykorzystywanie seksualne). Natomiast zerwanie kontaktu lub zaniedbanie opieki lub wychowania nie jest wystarczającym powodem.  

Być może urząd pomocy społecznej pokryje jedynie część kosztów pogrzebu. Dotyczy to na przykład następujących przypadków:

• Własne dochody i majątek wystarczają do pokrycia części kosztów pogrzebu we własnym zakresie.
• Istnieją inne osoby, które muszą pokryć koszty pogrzebu.

Osoba składająca wniosek musi przedłożyć między innymi następujące dokumenty (wraz z wypełnionym wnioskiem): 

• kopię aktu zgonu
• Zaświadczenie o ubezpieczeniu na życie i/lub ubezpieczeniu na wypadek śmierci zmarłej osoby
• Zaświadczenie o wysokości spadku
• Kopia ostatnich decyzji o przyznaniu emerytury zmarłej osoby (renta wdowa, emerytura, renta z tytułu niezdolności do pracy i inne)
• Jeśli jest już dostępna – kopia zlecenia dla zakładu pogrzebowego
• W przypadku pochówku zorganizowanego przez urząd porządkowy: decyzja o przyznaniu świadczenia wydana przez urząd porządkowy

W przypadku pobierania świadczeń socjalnych, takich jak zasiłek zabezpieczający, zasiłek podstawowy lub świadczenia na podstawie ustawy o świadczeniach dla osób ubiegających się o azyl: 

• wyciągi z wszystkich rachunków bankowych za okres od trzech miesięcy przed datą zgonu do momentu złożenia wniosku przez wnioskodawcę oraz wszystkich osób mieszkających z nim w gospodarstwie domowym
• odpowiednia decyzja o przyznaniu świadczenia

Ważne: Decydujące znaczenie dla oceny potrzebności ma moment, w którym powstaje wymóg pokrycia kosztów. Można to ustalić na przykład na podstawie umowy z zakładem pogrzebowym lub decyzji gminy w sprawie opłat administracyjnych. 

W przypadku braku świadczeń socjalnych: 

• dowody potwierdzające dochody (na przykład rozliczenia wynagrodzeń, decyzja urzędu pracy w sprawie świadczeń, zaświadczenie z kasy chorych o wysokości ewentualnie pobieranego zasiłku chorobowego, dowód otrzymywania alimentów, decyzje o przyznaniu emerytury wnioskodawcy oraz wszystkich członków gospodarstwa domowego)
• Dokumenty potwierdzające aktualne koszty mieszkaniowe (na przykład ostatnie zawiadomienie o podwyżce czynszu; w przypadku nieruchomości własnej – dokument potwierdzający wszystkie wydatki, takie jak podatek od nieruchomości, opłaty eksploatacyjne, wywóz śmieci, kominiarz itp.)
• Dokumenty potwierdzające wszystkie posiadane ubezpieczenia (polisy, ostatnie rachunki za składki, np. z tytułu ubezpieczenia mienia domowego/odpowiedzialności cywilnej, ubezpieczeń typu Riester, ubezpieczeń na wypadek śmierci/na życie wnioskodawcy i wszystkich członków gospodarstwa domowego); w przypadku ubezpieczeń kapitałowych wymagane jest również zaświadczenie o aktualnej wartości wykupu
• Ewentualnie dokumenty potwierdzające szczególne obciążenia
• Dokumenty potwierdzające posiadany majątek (takie jak książeczki oszczędnościowe, umowy oszczędnościowe, akcje itp.)

Ważne: Wymagane dokumenty mogą się różnić w zależności od regionu. Właściwy urząd poinformuje Państwa, jakie dokumenty należy złożyć.

Nie muszą Państwo przestrzegać żadnych oficjalnych terminów. Zaleca się, aby kwestię pokrycia kosztów wyjaśnić z odpowiednim organem z odpowiednim wyprzedzeniem, najlepiej jeszcze przed pogrzebem. Wówczas można również uzyskać poradę dotyczącą tego, jakie koszty związane z pogrzebem mogą zostać pokryte.

Jeżeli pokrycie kosztów pogrzebu nie jest możliwe, koszty te pokrywa urząd pomocy społecznej. Jeśli zmarły pobierał zasiłek socjalny, odpowiedzialny jest urząd pomocy społecznej, który przyznał mu to świadczenie. W przeciwnym razie właściwy jest urząd pomocy społecznej w miejscu zgonu. 

Jeżeli zmarły pozostawił spadek, to w pierwszej kolejności spadkobiercy są zobowiązani do pokrycia kosztów pogrzebu. Należą do nich na przykład: 

• osoby uprawnione do dziedziczenia, które nie odrzuciły spadku
• małżonka, małżonek
• zarejestrowana partnerka lub zarejestrowany partner
• (pełnoletnie) dzieci
• rodzice
• (pełnoletnie) rodzeństwo
• dziadkowie
• (pełnoletnie) wnuki 

Jeśli nie ma małżonka ani partnera życiowego, koszty muszą pokryć dzieci. Jeśli zmarły nie miał również dzieci, sprawdza się, czy inni krewni mają obowiązek pokrycia kosztów.

W przypadku braku spadkobierców lub w przypadku odrzucenia spadku obowiązek pokrycia kosztów może wynikać również z przepisów dotyczących obowiązków alimentacyjnych. 

Jeśli na podstawie prawa spadkowego i prawa alimentacyjnego nie można wskazać żadnej osoby, obowiązek ten może wynikać z przepisów krajowych dotyczących cmentarzy i pochówku. Przepisy te mogą się różnić w zależności od kraju związkowego. Z reguły dotyczą one krewnych. Również osoba, która odrzuciła spadek, może być zobowiązana do pokrycia kosztów na podstawie tych przepisów.